FBI Ajanlarının Kullandığı 5 İpucu
Bir insanın yalan söyleyip söylemediğini anlamak için yalnızca söylediklerine değil, söyledikleriyle bedeninin verdiği tepkilerin birbiriyle uyumlu olup olmadığına da bakmak gerekir.
FBI sorgu uzmanlarının kullandığı davranış analizi yaklaşımında önemli olan tek bir hareketi yakalamak değil; kişinin normal davranışlarını, stres tepkilerini ve davranış değişikliklerini değerlendirmektir.
FBI Ajanlarının Kullandığı 5 beden dili ipucu:
1. Göz temasındaki değişimler
-
-
Konuşurken göz temasını aniden azaltabilir.
-
-
-
Bazı kişiler ise tam tersine, normalden fazla göz teması kurabilir.
-
-
-
Bakışlarını kontrol etmeye çalışırken doğal olmayan bir görünüm sergileyebilir.
-
Dikkat: Gözlerini kaçırmak yalan söylediğini kanıtlamaz. Bu davranış utangaçlık, kaygı veya kültürel alışkanlıklardan da kaynaklanabilir.
2. Yüzüne ve boynuna dokunma
Kişi rahatsız edici bir soruyla karşılaştığında:
-
-
Boynunu ovuşturabilir.
-
-
-
Burnuna veya ağzına dokunabilir.
-
-
-
Çenesini sıkabilir.
-
-
-
Yüzünü elleriyle kapatmaya yönelebilir.
-
Bu hareketler bazen kişinin stresini veya kendini rahatlatma ihtiyacını gösterebilir.
3. Ayak ve bacak hareketleri
Beden dilinde çoğu zaman gözden kaçan bölgelerden biri ayaklardır.
-
-
Ayaklarını sürekli hareket ettirebilir.
-
-
-
Bacaklarını sallayabilir.
-
-
-
Ayaklarını konuştuğu kişiden veya ortamdan uzaklaştırabilir.
-
-
-
Oturduğu yerde huzursuzca pozisyon değiştirebilir.
-
Önemli olan bu hareketlerin kişinin normal davranışlarından farklı olup olmadığıdır.
4. Mikro ifadeler ve yüz kasları
Mikro ifadeler, çok kısa süreli ortaya çıkan yüz ifadeleridir.
Örneğin:
-
-
Söylediği sözlerle çelişen kısa süreli korku ifadesi.
-
-
-
Bastırılmaya çalışılan öfke.
-
-
-
Anlık şaşkınlık.
-
-
-
Gülümserken göz çevresindeki kasların aynı tepkiyi vermemesi.
-
Bu ifadeler kişinin duygusal durumuna ilişkin ipuçları sağlayabilir. Ancak tek başlarına yalan göstergesi değildir.
5. Ses tonu ve konuşma biçimindeki değişimler
Yalan söylemek bazı kişiler için zihinsel yük oluşturabilir. Bu durum konuşma biçiminde değişikliklere yol açabilir:
-
-
Normalden daha fazla duraksamak.
-
-
-
Sorunun tekrarlanmasını istemek.
-
-
-
Gereksiz ayrıntılarla konuyu uzatmak.
-
-
-
Bazı sorulara belirsiz cevaplar vermek.
-
-
-
Önceki ifadeleriyle çelişmek.
-
Özellikle anlatılan olayın zaman çizelgesindeki tutarsızlıklar araştırılmaya değer olabilir.
FBI yaklaşımında en önemli nokta: Tek bir işarete güvenmeyin!
Yayımlanan araştırmalarda, yalanı ortaya çıkarmak için tek ve evrensel bir beden dili işareti bulunmadığı vurgulanıyor. Araştırmacılar kişinin davranışlarını, sözlerini ve bağlamı birlikte değerlendirmeyi öneriyor.
Daha sağlıklı bir değerlendirme için:
-
-
Öncelikle kişinin normal konuşma ve davranış biçimini gözlemleyin.
-
-
-
Hassas bir soru sorulduğunda meydana gelen değişikliklere dikkat edin.
-
-
-
Birbiriyle ilişkili birden fazla davranışı değerlendirin.
-
-
-
Açık uçlu sorular sorarak kişinin anlatımını dinleyin.
-
-
-
Söylenenleri doğrulanabilir bilgilerle karşılaştırın.
-
Unutmayın
Bir insanın gözlerini kaçırması, ellerini ovuşturması veya sesinin titremesi onun yalan söylediği anlamına gelmez.
Beden dili size kişinin ne hissettiğine ilişkin ipuçları verebilir; gerçeği ise kanıtlar ortaya çıkarır.
