Bir sabah hava durumunu açtığınızı ve oldukça tuhaf bir haber gördüğünüzü düşünün:
Önümüzdeki 365 gün boyunca Dünya’nın hiçbir yerine tek damla yağmur yağmayacak.
İlk birkaç gün hayat normal devam ederdi. Musluklardan su akardı, marketler dolu olurdu ve şehirlerde büyük bir değişiklik görülmezdi.
Fakat haftalar geçtikçe insanlık çok temel bir gerçekle karşılaşırdı:
Modern medeniyet teknolojiyle çalışıyor olabilir ama hâlâ suya bağımlı.
Peki bir yıl boyunca hiç yağmur yağmasaydı ne olurdu ve dünyanın hangi bölgeleri önce ciddi sorunlarla karşılaşırdı?
İlk Kriz Zaten Kurak Olan Bölgelerde Başlardı
Yağışların tamamen kesilmesinden en hızlı etkilenecek yerlerin başında, hâlihazırda su stresi ve kuraklık yaşayan bölgeler gelirdi.
Özellikle yağmurla beslenen tarıma bağımlı ve su depolama kapasitesi sınırlı bölgeler çok daha savunmasız olurdu.
Afrika’nın bazı kurak ve yarı kurak kesimleri, Orta Doğu’nun bazı bölgeleri ve Güney Asya’daki yağışa bağımlı tarım alanları ciddi baskıyla karşılaşabilirdi.
Ancak şaşırtıcı biçimde dünyanın en kurak ülkeleri mutlaka ilk çökenler olmazdı.
Neden?
Çünkü bazıları zaten yağmursuzluğa karşı teknoloji geliştirmiş durumda.
Çöl Ülkeleri Beklenenden Daha Uzun Dayanabilir
İlginç paradoks burada.
Normalde çok az yağış alan bazı Körfez ülkeleri, deniz suyunu arıtan büyük tesislere sahip.
Bu nedenle yağmurun kesilmesi doğrudan bütün içme suyunun kesilmesi anlamına gelmezdi.
Deniz suyu arıtılabilir.
Yeraltı suları kullanılabilir.
Depolanmış su devreye sokulabilir.
Fakat bunların da sınırı var.
Su üretmek enerji gerektirir ve tarım için gereken devasa miktardaki suyu yalnızca deniz suyunu arıtarak sağlamak son derece pahalı olabilir.
Yani insanlar içecek su bulabilirken tarım sistemi çok daha önce zorlanabilir.
İlk Büyük Darbe Tarıma Gelirdi
Yağmur yalnızca barajları doldurmuyor.
Dünyadaki tarım alanlarının önemli bölümü doğrudan yağışlara bağımlı.
Yağmur kesildiğinde topraktaki mevcut nem bir süre kullanılabilir.
Ardından toprak kurumaya başlar.
Ürün verimi düşer.
Bazı ekimler başarısız olur.
Hayvanların kullanabileceği otlaklar küçülür.
Bu nedenle bir yıllık küresel yağmursuzlukta ilk büyük sorunlardan biri gıda üretiminde ortaya çıkardı.
Buğday, mısır, pirinç ve diğer temel ürünlerde yaşanabilecek üretim kayıpları yalnızca üretici ülkeleri etkilemezdi.
Çünkü modern gıda sistemi küresel ticarete bağlı.
Bir ülkedeki kuraklık birkaç ay sonra binlerce kilometre uzaktaki market rafında fiyat etiketi olarak karşınıza çıkabilir.
Yağmura Bağımlı Bölgeler Çok Daha Büyük Sorun Yaşardı
Normalde yağışlı mevsimde dolması gereken nehirler, göller ve rezervuarlar yeterince beslenemezdi.
Bu da yalnızca içme suyunu değil:
Tarımı,
hayvancılığı,
sanayiyi,
enerji üretimini
etkilerdi.
Üstelik yağmur yağmadığında sorun sadece gökyüzünden su gelmemesi değildir.
Toprak ve yeraltı suyu rezervleri de zamanla tükenmeye başlar.
Büyük Şehirlerde Musluklardan Su Kesilir miydi?
Bazılarında evet.
Fakat bu muhtemelen bir gecede gerçekleşmezdi.
Şehirler genellikle:
Barajlar,
göller,
nehirler,
yeraltı suları
ve farklı su kaynaklarının birleşimiyle beslenir.
Yağış kesildiğinde rezervuar seviyeleri giderek düşer.
Önce bahçe sulama gibi kullanımlar sınırlandırılabilir.
Sonra sanayiye verilen su azaltılabilir.
Ardından kişi başına günlük kullanım sınırları getirilebilir.
Kriz ağırlaşırsa bazı şehirlerde belirli saatlerde su verilmesi bile gündeme gelebilir.
Bir noktadan sonra dünyanın en değerli kaynaklarından biri petrol veya altın değil, temiz içme suyu olurdu.
Nehirler Tamamen Kurur muydu?
Hepsi değil.
Nehirler yalnızca yağmurdan beslenmez.
Bazıları:
Kar erimesi,
buzullar,
yeraltı suları,
göller
tarafından da beslenir.
Bu nedenle büyük nehirlerin bir kısmı aylar boyunca akmaya devam edebilirdi.
Ancak yağışın küresel olarak tamamen kesildiği bir senaryoda zamanla birçok nehrin debisi ciddi biçimde azalırdı.
Özellikle doğrudan yağışa bağımlı küçük akarsular çok daha hızlı etkilenirdi.
Hidroelektrik Enerji de Darbe Alırdı
Barajlardaki su azaldıkça başka bir problem ortaya çıkar:
Elektrik üretimi.
Hidroelektriğe ciddi ölçüde bağımlı bölgelerde düşük rezervuar seviyeleri elektrik üretimini azaltabilir.
Bu da kuraklığı yalnızca bir su ve tarım krizinden çıkarıp enerji krizine dönüştürebilir.
Üstelik elektrik, su arıtma ve pompalama sistemleri için de gereklidir.
Böylece problemler birbirini beslemeye başlayabilir.
Orman Yangınları Çok Daha Büyük Bir Tehdit Haline Gelirdi
Aylar boyunca yağmur yağmadığını düşünün.
Toprak kuruyor.
Bitkiler su kaybediyor.
Otlar kuruyor.
Orman tabanındaki yanıcı maddeler giderek daha kuru hale geliyor.
Bu koşullar yangın riskini ciddi biçimde artırabilir.
Akdeniz iklimine sahip bölgeler, Avustralya’nın bazı kesimleri, Amerika kıtasındaki yangına yatkın bölgeler ve diğer kuraklaşan ormanlık alanlar çok daha tehlikeli hale gelebilirdi.
Bir yıldır yağmur görmemiş geniş bir ormanda küçücük bir kıvılcım bile oldukça kötü bir haber olurdu.
Gıda Fiyatları Ne Olurdu?
Muhtemelen küresel krizin insanların günlük yaşamında ilk hissedilen taraflarından biri bu olurdu.
Üretim azaldıkça temel gıdaların fiyatları yükselmeye başlayabilir.
Ülkeler kendi stoklarını korumak için bazı ürünlerin ihracatını sınırlayabilir.
Bu durumda ithalata bağımlı ülkeler daha fazla zorlanır.
Bir süre sonra sorun:
“Su bulabilecek miyiz?”
sorusunun yanında:
“Yeterli gıda bulabilecek miyiz?”
sorusuna dönüşebilir.
Bu nedenle yağmursuzluğun en büyük etkilerinden biri doğrudan susuzluktan önce küresel gıda sisteminde görülebilir.
İnsanlar Göç Etmeye Başlar mıydı?
Kriz yeterince büyürse muhtemelen bazı bölgelerde evet.
Su kaynaklarının kritik seviyelere düştüğü ve tarımın sürdürülemediği yerlerden daha güvenli bölgelere göç başlayabilir.
Ancak bu kez ilginç bir problem vardır:
Normalde kuraklıktan kaçan insanlar yağış alan bölgelere gidebilir.
Bu senaryoda ise Dünya’nın hiçbir yerine yağmur yağmıyor.
Dolayısıyla en avantajlı yerler büyük tatlı su rezervlerine sahip bölgeler olurdu.
Büyük göller, güçlü yeraltı suyu kaynakları ve uzun süre kullanılabilecek rezervuarlar stratejik açıdan olağanüstü değer kazanırdı.
Bir Yılın Sonunda Dünya Çöker miydi?
Tamamen değil.
İnsanlık oldukça büyük su altyapılarına, yeraltı rezervlerine, göllere, barajlara ve deniz suyu arıtma teknolojilerine sahip.
Bu nedenle bir yıl boyunca yağmur yağmaması Dünya üzerindeki bütün insanların susuz kalması anlamına gelmez.
Fakat tarım ve doğal ekosistemler açısından durum çok daha ağır olurdu.
Bazı bölgeler diğerlerinden çok daha hızlı etkilenir ve küresel gıda ticaretindeki sorunlar krizi dünyanın geri kalanına taşırdı.
Yani ilk çöken şey muhtemelen tek bir ülke olmazdı.
Yağışa bağımlı tarım ve su sistemleri olurdu.
Yağmur Sandığımızdan Çok Daha Değerli
Bir yıl boyunca hiç yağmur yağmasaydı dünyada ilk nereler çökerdi?
En savunmasız bölgeler; mevcut su rezervleri düşük, tarımı yağışa bağımlı ve alternatif su kaynakları sınırlı olan yerler olurdu.
Ardından kriz:
Tarım,
gıda fiyatları,
hayvancılık,
enerji,
sanayi,
şehirlerin su kaynakları
üzerinden büyürdü.
Bir yıl kulağa kısa geliyor.
Fakat yağmur söz konusu olduğunda 365 gün son derece uzun bir süre.
Çünkü modern şehirlerimizi gökdelenler, yollar ve teknolojiyle doldurmuş olabiliriz ama uygarlığımızın en temel sistemlerinden biri hâlâ milyarlarca yıldır çalışan son derece basit bir olaya bağımlı:
Gökyüzünden su düşmesine.