Televizyon ilk kez icat edildiğinde çok büyük bir buluş olarak görülüp halk tarafından beğeniyle karşılandı. Bu olay 1923 yılında yaşandı ve bundan yarım asır sonra bir felsefe atıldı ortaya: ”Televizyon aptal kutusudur.” Peki bir zamanlar insanların son teknoloji olarak görüp evlerinde, masa başlarında hayalini kurdukları bu ekran kutusu, şimdilerde neden neredeyse bir akım olarak ortaya çıkan ”Ben televizyon izlemeyi tercih etmiyorum” imajına dönüştü? Bu gün bu konuyu Hedza ekibi olarak açıklığa kavuşturacağız.

Televizyon, ilk icat edildiği dönemde İngiltere’de sadece ülke haberleşme aygıtı olarak kullanılmış, ancak İkinci Dünya Savaşı sıralarında provokasyon aletine dönüşerek yalan ve doğru kaynaklarla devlet vatandaşlarını karşı devletlere kışkırtmak ve savaşı meşrulaştırmak için kullanılmaya başlamıştır. Zamanla dünyaya yayılan ve yerleştiği ülke medyasında reklam ve reklamcılığı da geliştiren televizyon, bilgi almak için ilk kullanılmaya başlandığında aslında sigaranın yararlarını öneren doktor reklamları gibi aldatmacanın bol olduğu medyatik bir araca dönüşmüştür. Bu dönüşüm fark edilmeye ve fark edildikçe de antipatik bir olgu haline gelmeye başlamıştır. Sonraları zaman geçirmek ve özünde para kazanmak için çeşitli dizi ve filmler çıkmış, medyanın eğlence kartı da başarılı olarak çoğu insanı avucunun içine almaya başlamıştır. Zaman zaman gerçekten faydalı bilgiler de veren fakat tıpkı internet gibi faydası olan bu bilgilerin çok ama çok az olduğu televizyon ve özünde medya, doğurduğu antipatiyle bilgiye aç olan ve bilgi edinmek için çeşitli yollar kullanan insanları kendinden oldukça uzaklaştırmıştır. Sonuçta güven kolay kazanılan bir olgu değildir ve bir kere kaybedilirse bir daha asla kazanılmaz.

Günümüzde bu seviyeleri fazlasıyla aşan ve her devletin kendi özerk medya kuruluşu ve hatta kültürüne sahip televizyon, halkı istediği yöne çekebilecek kontrole sahip bir cihaza dönüşmüştür. Aptal kutusu denmesinin sebebiyse boş zamanı bilgi yönünden boş bir programla, boş bir kutuya bakarak geçirmekten kaynaklanmaktadır. Yani televizyon gerçekten aptal kutusudur, bu kutunun aptal kutusu olmasının en büyük sebebiyse araştırma yönünden oldukça kısıtlı olmasıdır. Sonuçta kanal sahiplerinin belirlediği bir program listesinden dışarı çıkmanız imkansızdır fakat internet böyle değildir. Bilgi çöplüğüne dönüşmüş bile olsa internet hızlıdır, günceldir, komplikedir yani seçim hakkınızın olduğu çok bazlı sistemlerden oluşur.

Sonuç olarak Google büyüktür dünya televizyon kanalları diyebilme imkanımız var. Hem bilgiye ulaşım yönünden, hem eğlence yönünden, hem sembolik bir ”aptal kutusu” olma yönünden oldukça daha büyük bir işleve sahiptir ve bu iki görüntü işlev merkezini karşılaştırmamızın, aptal kutusu denmesinin nedenlerinin anlaşılmasına yeteceğini düşünüyoruz. Boş zamanlarınızda Hedza.com’da bol bol içerik okuyup, zengin görsellerimize bakabilirsiniz. Keyifli günler dileriz 🙂

Bireyler sosyal medya aracılığı ile zaman ve mekan sıkışması ile diğer bireylerle etkileşmekte, fiziksel, toplumsal ve kültürel özelliği, sesini, görüntüsünü dikkate alarak, sanal kimliklerini belirlemekte, hatta toplumsal rol ve statüsünü gizleyerek iletişime geçmektedir.

Modern toplumlarda bireyin kimliği, toplumsal etkileşimin çoklu yapılarında üretilmiştir. Postmodern kültürlerde ise tüketim kültürü etkisiyle dönüşmesiyle araçlar yoluyla ve tüketim formuyla yeniden biçimlenmektedir. Yani medya yoluyla kurgulanmış kimlikler inşa edilmektedir. İnternet ortamında bireyler her türlü maskelerinden soyutlanarak, cilalanmış kimlik sunumlarını ve taktiklerle sahneye çıkmakta ve süper egonun baskısından azade olarak her türlü oyun oynama gücüne erişip, kimlik sunum taktiklerini kullanarak kendine ve diğerlerine ilişkin algı ve izlenimleri yönetmektedir.

Medyada kadın kimliğine baktığımızda daha çok toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dayanan ayrımcı bir kimlik inşa edilmektedir. Medya sektörünün erkek egemen yapısı nedeniyle bu sektör kadın temsiline ve kadın sorunlarının dile getirilmesine açık değildir. Medyada kadınlarla ilgili değersizleştirici tutumlar, izleyici/okuyucu olarak kadının konumunu da önemsizleştirme ve aşağılamayı getirmektedir. Haberlerdeki özensiz dil kullanımı, gelenek, töre, namus adı altında işlenen cinayetleri meşrulaştırmaktadır. Böyle ifadeler medyada sıkça yer almaktadır. Benzeri bir özensizlik, kıskançlık adı altında işlenen cinayetlerle ilgili haberlerde karşımıza çıkmaktadır, söz gelimi popüler bir gazete, eşini ve eşinin sevgilisini öldüren ‘kıskanç koca’yla ilgili haberi şu başlık altında vermişti: ‘Fettan kadın iki erkeği birden yaktı’. Bu örnekte olduğu gibi sadece ölen sevgili ve hapse giden koca kurban görülüyor, kadının öldürülmüş olması göz ardı ediliyor. Suç, ‘fettan kadın’a yükleniyor, bu ve bunun gibi ‘gece mekandan alkollü çıkan kadın’ gibi tanımlar yerleştirerek, saldırıyı kışkırttıkları ve hakettikleri vurgulanmaktadır.

Medyada çocuk kimliğinin sunumuna baktığımızda daha kötü bir temsiliyet problemi görmekteyiz. Medyanın çocuklar ve çocukluğa ilişkin temsilleri gençler için rol modelleri oluşturarak, onların kendi yaşamlarını etkilemektedir.

Medyada çocuklar daha çok suç haberleriyle öne çıkmaktadır, çoğunlukla medya gündeminde yetişkinlerle eşit oranda yer almadıklarını, haber öykülerinde şiddet veya kazaya maruz kalmış, korunmaya muhtaç kurbanlar olarak görülmektedir. (Sokağa itilmiş çocuklara, sokak çocuğu denilmesi gibi medyada geleneksel olarak çocuklara toplumun alt sınıfıymış gibi bakılmaktadır.)

Bu temsiliyetin önüne geçmek için; özel bir önem olmadığı sürece, taciz, tecavüz, istismar gibi suçlarla çocuklar haberleştirilmemeli, çocukların kimliğini deşifre edecek bilgi verilmemeli, suç-reyting-tiraj gibi gerekçelerle pornografi malzemesi haline getirilmemeli, bu tür suçlarda nedenleri meşrulaştırıcı biçimde araştırılmamalıdır. Gazeteler bireyleri metalaştıran görsel kullanımına son vermeli ve özel hayatın dokunulmazlığı sağlanmalıdır.