Hepimiz duygularımızla hayata başlar ve sürdürürüz. Hayatımızın hemen hemen her anında duygularımız ile düşünür ve konuşur bazen de aldığımız kararlarda duygularımızla hareket ederiz.  Duygularımız, insanı insan yapan en önemli olaydır belki de. Duygu kelimesini incelersek bir nesne, olay ya da kişiler tarafından insanın iç dünyasında uyandırdığı izlenim olarak tanımlanabilir. William James, Bernice Lazarus gibi başarılı psikologlar duygular konusunda birçok bakış açıları geliştirmiştir. Robert Plutchik tarafından ortaya çıkıp, geliştirilen duygu çarkıfeleği de tüm bu açıklamalara ünlü bir örnek olarak ortaya çıkmıştır.

Duyguların kategorize edilmesi, gruplara ayrılması ve bir bütün olarak değerlendirilmesinde Plutchik’ın Duygu Çarkıfeleği‘in payı vardır. Plutchik, duygularımızı 8 temel kategoriye ayırmıştır: sevinç, güven, korku, şaşkınlık, üzüntü, tiksinme, öfke ve beklenti. Daha sonra bu 8 temel duyguyu, 3’lü seviyelere ayırmıştır. Görseldeki çarkıfeleğin her bir yaprağında, her bir duygunun 3 ayrı seviyesini de görebilirsiniz.

Plutchik, Duygu Çarkıfeleği’nin yaprakların aralarında kalan duygular için arada kalınan iki yaprağın birleşiminde sınıflandırma yapmıştır. Plutchik İkililer adını verdiği birleşimlerinden bir örnek verecek olursak; sevinç ve güvenin arasında kalan ise sevgidir.

Plutchik, Duygu Çarkıfeleği’inde 1. Kategoride yer alanlara insani duygular, 2. Kategoride olanlara ise zıt duygular olarak tanımlama yapmıştır.

İnsani Duyguların Anlamı

İyimserlik : Beklenti + Sevinç

Umut : Beklenti + Güven

Kaygı : Beklenti + Korku

Aşk : Sevinç + Güven

Suçluluk : Sevinç + Korku

Haz : Sevinç + Sürpriz

Teslimiyet : Güven + Korku

Merak : Güven + Sürpriz

İçlilik : Güven + Üzüntü

Hayranlık : Korku + Sürpriz

Umutsuzluk : Korku + Üzüntü

Utanç : Korku + Tiksinme

Zıt Duyguların Anlamı

Onaylamama : Sürpriz + Üzüntü

İnanamama : Sürpriz + Tiksinme

Hiddet : Sürpriz + Öfke

Pişmanlık : Üzüntü + Tiksinme

Kıskançlık : Üzüntü + Beklenti

Küçümseme : Tiksinme + Öfke

Kinizm : Tiksinme + Beklenti

Marazilik : Tiksinme + Sevinç

Sinirlilik : Öfke + Beklenti

Kibirlilik : Öfke + Sevinç

Baskınlık : Öfke + Güven

Teori’de; duygular, tüm canlıların bütün evrimsel aşamalarında yer alır. Farklı türlerde ve birbirlerinden farklı olarak gelişirler. Duygular, evrimsel hayatta kalma iç güdüsüne hizmet ederler. 8 temel duygu Her birincil duygunun kutupsal olarak zıttı bulunmaktadır. Benzerlik derecelerine göre duygular değişebilir.