Tarihin en meşhur “paranormal fotoğrafları” aslında çok ilginç bir şey gösteriyor: Bazıları sahte olduğu sonradan kanıtlandı, bazıları için makul optik/fotoğrafik açıklamalar var, bazıları ise bugün bile tartışmalı. Yani “ünlü” olmaları, paranormal olduklarının kanıtlandığı anlamına gelmiyor.

Aşağıdakiler özellikle fotoğraf tarihinin en çok konuşulan örnekleri arasında.

1. Brown Lady — Raynham Hall, 1936

Muhtemelen dünyanın en ünlü hayalet fotoğrafı.

1936’da Country Life dergisi için Raynham Hall’da fotoğraf çeken Hubert Provand ve Indre Shira, merdivenlerde fotoğraf çekmeye hazırlanıyordu.

Shira, merdivenlerden aşağı doğru gelen yarı saydam, beyazımsı bir kadın figürü gördüğünü söyledi. Fotoğraf çekildiğinde figür filmde de ortaya çıktı. Fotoğraf Aralık 1936’da yayımlandı.

Kim olduğu söyleniyordu?

Efsaneye göre bu kişi Dorothy Walpole, yani Raynham Hall’un eski sahiplerinden birinin eşiydi.

Ancak bu kimlik kesin olarak doğrulanmış değil.

Peki gerçek mi?

Fotoğraf üzerinde yıllardır tartışmalar var.

Öne sürülen açıklamalar arasında:

• çift pozlama,
• kamera hareketi,
• ışık sızıntısı,
• başka bir görüntünün üst üste binmesi

bulunuyor. Bazı araştırmacılar fotoğraftaki figürün bir heykel görüntüsüne benzediğini de savundu.

Durum: Tartışmalı

2. Abraham Lincoln’ün “hayaleti” — 1870’ler

Bu fotoğraf çok daha ürkütücü çünkü arkasındaki kişi gerçekten Abraham Lincoln.

Fotoğrafta Lincoln’ün eşi Mary Todd Lincoln önde oturuyor.

Arkasında ise Lincoln’e benzeyen yarı saydam bir erkek figürü bulunuyor.

Fotoğrafçı William H. Mumler, ölen insanların ruhlarını fotoğraflayabildiğini iddia eden 19. yüzyılın en ünlü “spirit photographer”larından biriydi.

Daha da ilginci:

Mumler’in müşterilerinin çoğu yakınlarını kaybetmiş insanlardı.

Fotoğraf teknolojisinin henüz yeni olduğu bir dönemde insanlar:

“Kamera gözün göremediği şeyleri görebiliyor olabilir mi?”

diye düşünmeye başlamıştı.

Sonuç?

Mumler daha sonra dolandırıcılık suçlamasıyla yargılandı, ancak mahkûm edilmedi. Günümüzde spirit fotoğrafçılığındaki görüntüler için çift pozlama ve karanlık oda manipülasyonları gibi fotoğrafik yöntemler

temel açıklamalar arasında kabul ediliyor. Smithsonian da Mumler’in bu alandaki çalışmalarını erken dönem fotoğraf manipülasyonu bağlamında ele alıyor.

ABD National Park Service ise Lincoln fotoğrafını doğrudan hoax/sahte olarak nitelendiriyor.

Durum: Sahte olduğu kabul ediliyor

3. Cottingley Fairies — 1917–1920

Bu fotoğraflar paranormal fotoğraf tarihinin belki de en meşhur aldatmacası.

İki genç kız:

Elsie Wright + Frances Griffiths

1917’de Yorkshire’daki Cottingley’de perilerle birlikte fotoğraflandıklarını iddia etti.

Fotoğraflarda gerçekten de küçük kanatlı varlıklar görülüyordu.

Ve inanılmaz bir şey oldu:

Ünlü Sherlock Holmes yazarı Arthur Conan Doyle fotoğraflara inandı ve onları gerçek perilerin kanıtı olarak savundu.

Gerçekte neydi?

Kızlar yıllar sonra itiraf etti:

Periler = kartondan/kâğıttan kesilmiş figürler.

Figürleri kartona sabitleyip fotoğraf çektirmişlerdi.

Ama Frances son fotoğraflardan birinin gerçek olduğunu savunmaya devam etti.

Durum: Sahte olduğu itiraf edildi

4. Lord Combermere’in hayaleti — 1891

Bu fotoğrafın hikâyesi gerçekten ürpertici.

1891’de Combermere Abbey kütüphanesinin fotoğrafı çekildi.

Fotoğrafın çekildiği sırada Lord Combermere’in cenaze töreni gerçekleşiyordu.

Film geliştirildiğinde sandalyede oturan bir adamın belirsiz görüntüsü ortaya çıktı.

İddia:

“Bu Lord Combermere’in ruhuydu.”

Garip ayrıntı

Lord Combermere o sırada gerçekten ölmüştü.

Fakat paranormal araştırmacılar daha sonra figürün evde çalışan bir hizmetkâr olabileceğini de öne sürdü.

Durum: Açıklaması tartışmalı

5. Freddy Jackson — 1919

Bu fotoğraf özellikle askeri tarih meraklılarını çok etkiliyor.

1919’da bir İngiliz filosunun toplu fotoğrafı çekildi.

Fotoğraftaki askerlerin arasında Freddy Jackson’ın yüzüne benzeyen başka bir yüz görüldü.

İddianın ilginç kısmı:

Jackson fotoğraf çekilmeden birkaç gün önce ölmüştü.

Ve iddiaya göre diğer askerler onun yüzünü fotoğrafta fark etti.

Bu görüntü paranormal fotoğraf literatüründe klasiklerden biri haline geldi.

Olası açıklama?

Çift pozlama veya fotoğraf plakalarının yanlış kullanılması gibi ihtimaller öne sürülüyor.

Ancak olayın bütün fotoğrafik koşullarını kesin biçimde yeniden oluşturmak kolay değil.

Durum: Tartışmalı

6. Solway Spaceman — 1964

Bu artık hayalet değil.

UFO/paranormal fotoğrafçılığın en ünlülerinden biri.

Jim Templeton 1964’te kızının fotoğrafını çekti.

Fotoğrafta kızının arkasında:

 uzay giysisi giymiş gibi görünen büyük bir figür

ortaya çıktı.

Templeton fotoğrafı çekerken böyle birini görmediğini söyledi. Fotoğraf gazetelerde yayıldı ve UFO meraklılarının büyük ilgisini çekti.

En basit açıklama?

Sonradan yapılan değerlendirmelerde figürün büyük olasılıkla Templeton’ın karısı olduğu öne sürüldü.

Giysisi, ışık ve aşırı pozlama nedeniyle beyaz bir “uzay giysisi” gibi görünmüş olabilir.

Durum: Muhtemel normal açıklama var

7. Newby Church “Hayalet Keşişi” — 1963

Bu fotoğraf gerçekten rahatsız edici görünüyor.

Rahip K. F. Lord, 1963’te İngiltere’deki Newby Church’ün içini fotoğrafladı.

Fotoğrafı çekerken olağandışı bir şey görmediğini söyledi.

Film geliştirildiğinde ise sunağın yanında:

kukuletalı, yüzü ürkütücü biçimde görünen bir figür

ortaya çıktı.

Neden bu kadar meşhur?

Figür:

• tamamen silik değil,
• insan biçiminde,
• kameraya dönük,
• sanki fotoğraf için poz veriyormuş gibi

görünüyor.

Şüpheciler ise bunun çift pozlama veya fiziksel bir manken/insan kullanılarak hazırlanmış bir görüntü olabileceğini savunuyor.

Durum: Açıklanamamış/tartışmalı

8. Wem Town Hall “Hayalet Kız” — 1995

Bu fotoğrafın hikâyesi korku filmi gibi.

1995’te İngiltere’deki Wem Town Hall yanıyordu.

Fotoğrafçı Tony O’Rahilly karşıdan binanın fotoğrafını çekti.

Sonra fotoğrafta:

yanan binanın kapısında küçük bir kız

göründü.

İnsanlar bunun yıllar önce aynı bölgede çıkan bir yangınla ilişkilendirilen Jane Churm adlı kızın hayaleti olduğunu ileri sürdü.

Sonradan gelen büyük keşif

2010’da bir yerel araştırmacı, figürün 1922 tarihli bir kartpostaldaki kız görüntüsüyle eşleştiğini ortaya çıkardı.

Bu nedenle fotoğrafın sonradan görüntü eklenerek oluşturulduğu sonucuna varıldı.

Durum: Sahte olduğu ortaya çıkarıldı

9. Tulip Staircase — Greenwich, 196

Bu fotoğrafın en güzel tarafı şu:

Fotoğrafın çekildiği yer hâlâ ziyaret edilebiliyor.

Londra’daki Queen’s House’un meşhur Tulip Staircase’inde Reverend R. W. Hardy tarafından 1966’da çekildi.

Fotoğrafta merdivenlerde örtülü/kapüşonlu birkaç figür olduğu görülüyor.

Fotoğrafı çekenler merdivenin boş olduğunu söylediler.

Royal Museums Greenwich bugün bile fotoğrafı “ünlü ghost photograph” olarak tanımlıyor ve olayın tam olarak açıklanmadığını belirtiyor.

Durum: Açıklama konusunda kesin uzlaşma yok

10. Arka koltuktaki kadın — Mabel Chinnery, 1959

Bence listenin en ürpertici fotoğraflarından biri bu.

Mabel Chinnery 1959’da annesinin mezarını ziyaret etti.

Daha sonra arabada oturan eşinin fotoğrafını çekti.

Film geliştirildiğinde arka koltukta:

yaşlı bir kadın

göründü.

Mabel bunun birkaç gün önce ölen annesi olduğunu söyledi. Üstelik kadının gözlükleri ve yüzünün annesine benzediğini belirtti.

En tuhaf ayrıntı

Kadın tam olarak annesinin hayattayken arabada oturmayı sevdiği yerde görünüyordu.

Fotoğrafın negatifinin o dönemde incelendiği ve bazı uzmanların manipülasyon görmediğini söylediği aktarılıyor.

Fakat günümüzde alternatif açıklamalar arasında:

• çift pozlama,
• yanlışlıkla ilerletilmeyen film,
• önceki bir fotoğraf karesinin üstüne kayıt

gibi ihtimaller bulunuyor.

Durum: Tartışmalı

 En ilginç ders

Bu fotoğrafların tarihi aslında “hayaletleri fotoğraflamak”tan çok daha ilginç.

19. yüzyılda fotoğraf yeni bir teknoloji olduğunda insanlar kamerayı adeta gerçeğin kusursuz kaydedicisi olarak görmeye başladı. Spirit fotoğrafçıları da bunu kullandı. Daha sonra çift pozlama, montaj ve diğer tekniklerin anlaşılmasıyla “fotoğraf varsa gerçektir” düşüncesi ciddi biçimde sarsıldı. Smithsonian’ın spirit photography tarihçesi de bu bağlantıyı özellikle vurguluyor.

Ve bugün aynı mesele başka bir biçimde geri döndü:

1860’lar → çift pozlama
1900’ler → karanlık oda hileleri
1990’lar → dijital manipülasyon
2020’ler → yapay zekâ

Yani teknoloji geliştikçe “kameranın yakaladığı şey gerçekten orada mıydı?” sorusu ortadan kalkmadı; sadece daha karmaşık hale geldi.